Viêm loét đại tràng là một bệnh mãn tính và có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như ung thư, phình giãn đại tràng nhiễm độc, thủng đại tràng… Do vậy, việc tìm hiểu chi tiết về bệnh sẽ giúp mọi người phát hiện sớm bất thường và có kế hoạch điều trị hiệu quả.
Mục lục
Nguyên nhân của viêm đại tràng
Viêm đại tràng là bệnh vô căn, nghĩa là chưa tìm được được nguyên nhân gây bệnh cụ thể. Người ta chỉ có thể xác định được một vài yếu tố nguy cơ có khả năng gây ra bệnh đó là:
- Yếu tố di truyền
- Yếu tố môi trường
- Phản ứng không đúng của hệ thống miễn dịch của cơ thể
Một người có cha/mẹ/ông/bà bị viêm loét đại tràng thì có nguy cơ cao bị di truyền bệnh này. Nếu có một yếu tố nào đó từ môi trường (thức ăn, stress, vi khuẩn…) kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường của cơ thể sẽ khiến niêm mạc đại tràng bị viêm. Tình trạng viêm có thể khu trú ở môt phần hoặc lan rộng ra toàn bộ đại tràng.
Những đối tượng có nguy cơ cao bị viêm đại tràng là:
- Những người hay ăn thực phẩm bẩn, ôi thiu, đồ tanh sống. Đây là nguồn chứa nhiều loại vi khuẩn như E. coli, virus Rota, lỵ amip, sán… có thể gây viêm loét niêm mạc đại tràng.
- Người nghiện rượu, thuốc lá.
- Những người hay lo lắng, căng thẳng kéo dài, nhân viên văn phòng là đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh này.
- Những người bị táo bón kéo dài.
- Những người vốn đã mắc các bệnh đường ruột khác như bệnh Crohn.
- Những người hay phải sử dụng thuốc tây, lạm dụng thuốc quá mức gây loạn khuẩn đường ruột.
- Những người làm trong môi trường ô nhiễm.
Tìm hiểu thêm: Hội chứng ruột kích thích là gì?
Triệu chứng của bệnh viêm loét đại tràng
Khi mức độ viêm và số lượng vết loét trên niêm mạc ruột tăng lên, khả năng hấp thụ chất lỏng từ các chất thải đi vào ruột kết kém đi và dẫn tới tiêu chảy. Niêm mạc ruột bị tổn thương có thể tạo ra chất nhầy trong phân. Đồng thời, vết loét trong niêm mạc đại tràng có thể chảy máu nên khi người bệnh đại tiện có thể thấy máu trong phân. Nếu tổn thương loét ở phía cuối đại tràng, phân thường lẫn máu tươi, ngược lại, tổn thương ở đầu đại tràng thì khi đi ngoài thấy phân màu đen (do máu đã bị oxy hóa).
Nhiều bệnh nhân viêm loét đại tràng bị đi ngoài ra máu nhiều ngày nên cơ thể suy nhược do thiếu máu, tinh thần hay mệt mỏi.
Bên cạnh đó, đa phần các bệnh nhân viêm đại tràng đều có triệu chứng buồn đại tiện gấp, đi kèm với những cơn đau quặn bụng. Thường thì cơn đau tồi tệ hơn ở bên trái của bụng, nhưng nó có thể lan tỏa toàn bộ vùng bụng. Cơn đau tái phát nhiều lần trong ngày khiến người bệnh mệt mỏi, chán ăn và giảm cân. Trẻ bị viêm loét đại tràng có thể bị suy giảm khả năng tăng trưởng và phát triển.
Các triệu chứng khác:
Ngoài các triệu chứng ảnh hưởng đến bản thân đường tiêu hóa, một số bệnh nhân gặp phải hàng loạt các triệu chứng ở các bộ phận khác trên cơ thể, đây cũng có thể là biểu hiện của bệnh viêm loét đại tràng. Các triệu chứng của bệnh có thể xuất hiện ở các cơ quan sau:
- Mắt bị đỏ, đau và ngứa
- Niêm mạc miệng viêm, hay có vết loét
- Sưng đau khớp
- Trên da có các vết sưng mềm, vết loét đau, viêm, phát ban hồng
- Loãng xương
- Sỏi thận
- Hiếm gặp – ở gan (viêm đường mật xơ cứng nguyên phát, viêm gan, xơ gan)
Xem thêm: Bụng đầy hơi là dấu hiệu bệnh gì?
Đây đều là những biểu hiện ngoài đường tiêu hóa của bệnh viêm loét đại tràng. Ở một số bệnh nhân, triệu chứng xuất hiện lâu (đôi khi vài năm) trước khi bắt đầu các triệu chứng đại tiện. Trong các trường hợp khác, chúng có thể trùng hợp với đợt cấp của các triệu chứng đường ruột.
Lưu ý:
Khoảng một nửa số bệnh nhân bị viêm loét đại tràng có các triệu chứng tương đối nhẹ. Tuy nhiên, một số người có thể bị đau quặn bụng dữ dội, chảy máu kèm theo tiêu chảy, buồn nôn và sốt. Các triệu chứng này không liên tục.
Giữa các đợt cấp, bệnh nhân có thể không cảm thấy lo lắng gì cả. Những giai đoạn không có triệu chứng này (thuyên giảm) có thể kéo dài vài tháng hoặc thậm chí vài năm, nhưng sau đó các triệu chứng có thể tái phát trở lại sớm hoặc muộn hơn.
Các loại viêm loét đại tràng và các triệu chứng
Các triệu chứng của bệnh viêm loét đại tràng sẽ khác nhau tùy thuộc vào mức độ viêm nhiễm và vị trí bệnh trên đại tràng.
Viêm trực tràng: Trực tràng là phần cuối của đại tràng (khoảng 15cm cuối ruột già tiếp giáp gần hậu môn). Viêm loét trực tràng có các triệu chứng bao gồm chảy máu từ trực tràng, đại tiện không tự chủ và đau ở trực tràng.
Viêm đại tràng trái: là tình trạng viêm kéo dài, bắt đầu từ trực tràng và kéo dài đến chỗ gấp lách (nếp gấp gần lá lách ở vùng bụng trên bên trái). Các triệu chứng bao gồm chán ăn, sụt cân, chảy máu do tiêu chảy, đau dữ dội ở phía bên trái của bụng.
Viêm đại toàn bộ đại tràng: Các triệu chứng bao gồm chán ăn, tiêu chảy ra máu, đau bụng dữ dội và sụt cân.
Các biến chứng của bệnh là gì?
Viêm loét đại tràng có thể gây ra nhiều biến chứng khác nhau từ tình trạng thiếu máu, các vấn đề về da xương khớp cho tới biến chứng thủng ruột, xuất huyết ồ ạt, thậm chí là ung thư.
Bạn có thể đọc phân tích chi tiết về các biến chứng này trong bài viết:
Viêm loét đại tràng có nguy hiểm không?
Chẩn đoán viêm đại tràng như thế nào?
Để chẩn đoán, bác sĩ sẽ phân tích bệnh sử của bệnh nhân và gia đình của người bệnh, bao gồm tất cả các chi tiết liên quan đến các triệu chứng của bệnh.
Sau khi trải qua quá trình hỏi bệnh, bác sĩ có thể kiểm tra bụng bằng cách dùng tay trực tiếp ấn vào vùng bụng, sờ nắn để đánh giá cảm giác đau hay các vấn đề bất thường.
Thực tế, rất nhiều bệnh có thể gây ra triệu chứng tương tự viêm loét đại tràng, chính vì vậy, bác sĩ phải áp dụng một số kỹ thuật xét nghiệm và kiểm tra để loại trừ các bệnh này.
Các kỹ thuật chẩn đoán thường được áp dụng cho bệnh nhân viêm loét đại tràng đó là:
- Phân tích phân – được sử dụng để loại trừ khả năng nhiễm trùng và phát hiện sự hiện diện của chảy máu
- Xét nghiệm máu – phát hiện tình trạng viêm, sự hiện diện của các kháng thể, thiếu máu
- Nội soi đại tràng – kiểm tra các tổn thương viêm loét, các tổ chức bất thường trên niêm mạc ruột như khối u, polyp,…
Các phương pháp điều trị viêm đại tràng
Tìm hiểu thêm: Bị bệnh Crohn nên ăn gì và kiêng gì?
Điều trị bằng thuốc
Nguyên tắc điều trị
Hiện tại, viêm đại tràng có thể điều trị khỏi hoàn toàn trong giai đoạn cấp, tuy nhiên, viêm đại tràng mãn khó chữa khỏi, mặc dù vậy bệnh nhân có thể kiểm soát triệu chứng bằng thuốc và quản lý lối sống khoa học hơn.
Nguyên tắc điều trị tập trung vào nhiệm vụ giảm viêm trong niêm mạc đại tràng, chữa lành tổn thương viêm loét để giảm các triệu chứng tiêu chảy, chảy máu trực tràng và đau bụng.
Duy trì điều trị để ngăn ngừa bệnh tái phát, cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Lưu ý, không có phương pháp điều trị áp dụng chung cho bệnh nhân viêm loét đại tràng, bởi mức độ bệnh, vị trí viêm loét và các yếu tố cơ địa ở mỗi người là khác nhau.
Khi điều trị, bệnh thuyên giảm có thể kéo dài từ vài tháng đến vài năm. Mặc dù các loại thuốc được sử dụng để điều trị viêm loét đại tràng nhằm mục đích kiểm soát tình trạng viêm và duy trì sự thuyên giảm, chúng cũng có thể được sử dụng để kiểm soát các triệu chứng xảy ra trong đợt bùng phát.
Một số loại thuốc đã được các bác sĩ sử dụng trong điều trị viêm loét đại tràng trong nhiều năm, trong khi những loại thuốc khác là thuốc mới. Tất cả các loại thuốc được kê đơn phổ biến nhất có thể được chia thành 5 loại chính.
Aminosalicylat là thuốc có chứa axit 5-aminosalicylic (5-ASA).
- Sulfasalazine (Azulfidine®)
- Mesalamine (Apriso ™, Asacol®, Asacol HD®, Lialda, Pentasa®, Rovasa®)
- Olsalazine (Dipentum®)
- Balsalazid (Colazal®)
Thuốc có thể dùng ở đường uống hoặc nhét hậu môn.
Những loại thuốc này được sử dụng để giảm viêm niêm mạc ruột. Hiệu quả trong điều trị viêm loét đại tràng từ nhẹ đến trung bình, cũng như ngăn ngừa bệnh tái phát.
Phẫu thuật đại tràng
Hầu hết những người bị viêm loét đại tràng đáp ứng tốt với điều trị bằng thuốc và chỉ có khoảng 25-30% bệnh nhân cần can thiệp phẫu thuật để điều trị viêm loét đại tràng, khi xảy ra các biến chứng nghiêm trọng.
Chế độ ăn uống và dinh dưỡng
Ở những bệnh nhân bị viêm loét đại tràng, chú ý tới chế độ ăn uống có thể giúp người bệnh giảm các triệu chứng và cung cấp dinh dưỡng bị thiếu hụt để thúc đẩy quá trình chữa bệnh, hồi phục sức khỏe.
Kiểm soát căng thẳng
Viêm loét đại tràng ảnh hưởng đến hầu hết mọi mặt trong cuộc sống của mỗi người. Mặc dù chưa có nghiên cứu rõ ràng về mối liên hệ giữa căng thẳng và nguy cơ tái phát viêm loét đại tràng, nhưng thực tế có nhiều bệnh nhân thấy rằng khi lo lắng, căng thẳng tăng lên thì các triệu chứng cũng trầm trọng hơn. Do đó, việc kiểm soát cảm xúc cũng là một phần nhiệm vụ quan trọng trong quá trình điều trị bệnh.
