Mục đích của bài viết này là cung cấp cho bạn những thông tin cơ bản về bệnh Crohn, từ nguyên nhân gây bệnh, triệu chứng, chẩn đoán cho tới các giải pháp điều trị.
Mục lục
Bệnh Crohn là bệnh gì?
Bệnh Crohn là một bệnh mãn tính nên không thể chữa khỏi hoàn toàn. Bệnh phổ biến ở người trẻ từ 15-25 tuổi, bệnh này cũng có thể xảy ra ở người già trên 70 và trẻ em nhưng ít hơn.
Bệnh Crohn nằm trong nhóm bệnh viêm ruột (nhóm bệnh này gồm có bệnh Crohn và viêm loét đại tràng). Trong thực tế lâm sàng, các bệnh viêm ruột mạn tính còn có thể bị nhầm lẫn với một số rối loạn tiêu hóa khác như hội chứng ruột kích thích do có nhiều biểu hiện tương tự như đau bụng, rối loạn tiêu hóa và tiêu chảy kéo dài.
Đặc trưng của bệnh Crohn là bất kỳ bộ phận nào nằm trên đường tiêu hóa đều có thể bị tổn thương, từ khoang miệng cho đến hậu môn (trong khi đó ở bệnh viêm loét đại tràng, vùng tổn thương chỉ nằm trong phạm vi ruột già).
Bên cạnh đó, viêm loét ở bệnh Crohn có thể ăn sâu tới các lớp bên trong cùng của ruột, trong khi bệnh viêm loét dạ dày chỉ ảnh hưởng tới lớp niêm mạc ruột trên cùng.
Cuối cùng, các ổ viêm trong bệnh Crohn phân bố không đồng đều – có nghĩa là, có thể có sự xen kẽ của các vùng khỏe mạnh và bị viêm của ruột. Với viêm loét đại tràng, điều này không xảy ra, tình trạng viêm lan tỏa ảnh hưởng đến màng nhầy của đại tràng ở một mức độ nhất định. Trong trường hợp này, tình trạng viêm luôn bắt đầu từ trực tràng, và sau đó có thể lan rộng hơn đến các bộ phận khác của đại tràng.
Có khoảng 10% bệnh nhân có dấu hiệu viêm trong ruột già nhưng không xác định được là bệnh Crohn hay viêm loét đại tràng, ở những trường hợp này sẽ được quy chung gọi là viêm đại tràng không xác định.
Triệu chứng của bệnh Crohn
Các triệu chứng phổ biến nhất của bệnh Crohn là đau dữ dội ở bụng, tiêu chảy, chán ăn và sụt cân, sốt, mệt mỏi và suy nhược. Đây là triệu chứng trong những đợt viêm cấp tính. Trong một số trường hợp, có xuất huyết dạ dày và ruột, dẫn đến thiếu máu.
Ngoài ra, một số người bệnh còn gặp các vấn đề như đầy hơi, khó tiêu, chướng bụng kéo dài. Nếu những biểu hiện này xuất hiện thường xuyên, bạn có thể tham khảo thêm: bụng đầy hơi là dấu hiệu của bệnh gì để hiểu rõ các nguyên nhân liên quan đến hệ tiêu hóa.
Các triệu chứng chính của bệnh Crohn ở người lớn là tiêu chảy và đau bụng nhiều hơn, trong khi ở trẻ em, biểu hiện chính của bệnh là chậm lớn.
Các biểu hiện ngoài đường tiêu hóa
- Phát ban trên da (các nốt sẩn đỏ gây đau đớn ở tay hoặc cẳng chân, triệu chứng này phổ biến ở nữ hơn nam)
- Mụn nước có mủ trên bàn tay
- Lỗ rò và nứt ở hậu mô
- Viêm mắt và khớp
Các vết nứt và lỗ rò cũng được coi là biểu hiện đặc trưng của bệnh Crohn. Đại tiện đau đớn, xuất hiện máu đỏ trong phân, sưng tấy ở hậu môn – tất cả những biểu hiện này là hậu quả của sự xuất hiện của các vết nứt.
Nguyên nhân của bệnh Crohn
Giống như viêm loét đại tràng, bệnh Crohn cũng không có nguyên nhân gây bệnh cụ thể. Những yếu tố có khả năng gây ra bệnh được quy vào 3 điểm chính:
- Yếu tố di truyền
- Ảnh hưởng từ môi trường
- Phản ứng không đầy đủ của hệ thống miễn dịch của cơ thể
Có khả năng bệnh nhân đã di truyền một hoặc nhiều gen làm tăng tính nhạy cảm với bệnh Crohn. Sau đó, một số yếu tố kích hoạt trong môi trường gây ra phản ứng miễn dịch gia tăng không thích hợp trong thành của đường tiêu hóa.
Thông thường, phản ứng miễn dịch có thể tự điều chỉnh – nghĩa là nó tăng cường khi cần thiết và yếu đi khi tác động của yếu tố chống lại hệ thống miễn dịch được kích hoạt bị loại bỏ.
Ở những bệnh nhân bị bệnh Crohn, quá trình tự điều chỉnh này bị gián đoạn mà không rõ lý do, và hệ thống miễn dịch trong thành tiêu hóa tiếp tục hoạt động tích cực, dẫn đến viêm mãn tính và tổn thương các mô của đường tiêu hóa (sự xuất hiện của các vết loét ăn sâu).
Phân loại bệnh Crohn
Các triệu chứng và biến chứng tiềm ẩn của bệnh Crohn khác nhau tùy thuộc vào vị trí tổn thương trên đường tiêu hóa. Có 5 loại bệnh Crohn đó là:
- Viêm đại tràng u hạt – chỉ ảnh hưởng đến ruột kết
- Bệnh Crohn dạ dày tá tràng – ảnh hưởng đến tá tràng (phần trên của ruột non) và dạ dày
- Viêm hồi tràng – ảnh hưởng đến hồi tràng
- Viêm hồi đại tràng: là loại bệnh Crohn phổ biến nhất, ảnh hưởng đến ruột già và hồi tràng (phần cuối của ruột non)
- Viêm ruột – kèm theo sự xuất hiện của các ổ viêm phần trên của ruột non
Hình ảnh lâm sàng
Bệnh Crohn do viêm- xơ: Diễn biến của bệnh là riêng lẻ và thay đổi theo thời gian.
Bệnh Crohn do viêm: Đặc trưng bởi sự xuất hiện của tình trạng viêm, giới hạn ở thành ruột và không xâm nhập qua thành ruột.
Bệnh Crohn Fistulous: Đường rò (còn gọi là viêm ruột từng vùng) không được khắc phục sẽ giãn rộng, thực phẩm có thể thoát ra ngoài qua các lỗ rò này.
Chẩn đoán bệnh như thế nào?
Để chẩn đoán, bác sĩ cần đánh giá toàn diện tất cả các triệu chứng, bệnh sử của bệnh nhân và gia đình bệnh nhân, cũng như kết quả khám sau khi thực hiện các xét nghiệm, kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh.
Đối với bệnh này, bác sĩ có thể chỉ định một số biện pháp chẩn đoán sau:
Xét nghiệm mẫu phân: được sử dụng để loại trừ khả năng nhiễm trùng và chảy máu đường ruột bí ẩn.
Xét nghiệm máu: nhằm kiểm tra dấu hiệu của viêm, thiếu máu, thiếu protein và chất điện giải.
Nội soi ruột già và nội soi trên: được sử dụng để kiểm tra thành của đường tiêu hóa bằng cách dùng một đầu dò mỏng có gắn camera ở cuối để xem xét các tổn thương dọc đường tiêu hóa.
Chụp CT scan hoặc cộng hưởng từ MRI: các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này sẽ cho ra hình ảnh cắt ngang của các cơ quan trong ổ bụng.
Điều trị bệnh Crohn
Điều trị bằng thuốc
Hiện tại, các phương pháp điều trị bệnh Crohn nhắm vào mục tiêu kiểm soát bệnh và ổn định triệu chứng lâu dài.
Tìm hiểu thêm: chế độ ăn cho người bệnh Crohn nên ăn gì và kiêng gì
Sau đây là các nhóm thuốc dùng trong điều trị bệnh Crohn
Aminosalicylat là thuốc có chứa axit 5-aminosalicylic (5-ASA).
Nhóm thuốc này gồm sulfasalazine, mesalazine.
Corticosteroid
Nhóm thuốc Corticosteroid có thể ngăn chặn nhanh chóng tình trạng viêm và kiểm soát hoạt động của hệ thống miễn dịch.
Thuốc ức chế miễn dịch
Đây là một nhóm thuốc điều chỉnh hoặc ngăn chặn phản ứng miễn dịch để ức chế sự lây lan của chứng viêm miễn dịch.
Chất ức chế TNF
Đây là liệu pháp mới nhất được sử dụng để điều trị bệnh nhân mắc bệnh Crohn từ trung bình đến nặng.
Thuốc kháng sinh
Thuốc kháng sinh (Metronidazole, Ciprofloxacin) được sử dụng khi bệnh xảy ra các biến chứng nhiễm trùng như áp xe.
Điều trị bằng phẫu thuật
Đối với nhiều bệnh nhân, bệnh Crohn đáp ứng tốt với điều trị bằng thuốc. Tuy nhiên, 66-75% bệnh nhân có thể phải phẫu thuật vào một thời điểm nào đó trong đời.
Phẫu thuật có thể được yêu cầu khi điều trị bằng thuốc không khả quan.
Kết luận:
Bệnh Crohn là một bệnh mãn tính nghiêm trọng, sống chung với bệnh không hề dễ dàng. Vì vậy, để cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài, bên cạnh việc dùng thuốc và điều trị theo chỉ định của bác sĩ, bệnh nhân cần chú ý tới chế độ ăn uống và kiểm soát cảm xúc để tránh căng thẳng.
